Anayasa Mahkemesi Başkanlığı (AYM) tarafından üç aylık periyotlarla paylaşılan Bireysel Başvuru İstatistiklerinin 23 Eylül 2012 – 31 Aralık 2024 tarihlerini kapsayan güncel hâli yayımlandı.
Bireysel Başvuru Sayılarında Dikkat Çeken Artış
Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkının tanındığı 2012 yılından 2024 yılı sonuna kadar toplam 650.453 başvuru yapıldı. Özellikle 2022 yılında 109.779 başvuru ile en yüksek seviyeye ulaşılırken, 2023’te 108.816 ve 2024’te 70 bin 699 bireysel başvuru yapıldı. Aynı yıl sonuçlandırılan başvuru sayısı 66 bin 798 olarak gerçekleşti.
Başvuruların Sonuçlandırılma Oranı Yüksek
AYM, yapılan 650.453 bireysel başvurunun 551.913’ünü sonuçlandırarak yüzde 84,9’luk bir karşılama oranı elde etti. Bu, Mahkeme’nin başvuruları etkin bir şekilde ele aldığını ve hızlı bir yargılama süreci yürüttüğünü gösteriyor. Ancak, 98.540 başvurunun hala derdest olduğu belirtiliyor.
Kabul Edilemezlik Kararları Önde Geliyor
Sonuçlandırılan başvuruların 456.476’sında kabul edilemezlik kararı verildi. Bu, toplam başvuruların büyük bir kısmının şekil veya esas yönünden eksiklikler içerdiğini gösteriyor.
Hak İhlali Kararlarının Dağılımı
AYM, 78.003 başvuruda en az bir hakkın ihlal edildiğine hükmetti. Bu ihlallerin büyük bir kısmı, makul sürede yargılanma hakkı (56.443), adil yargılanma hakkı (6.828), mülkiyet hakkı (5.623) ve ifade özgürlüğü (4.432) gibi temel haklarla ilgili.
Yıllara Göre Başvuru ve Karar İstatistikleri
Yıllara göre incelendiğinde, 2022 yılında en yüksek başvuru sayısına ulaşıldığı, 2023 ve 2024 yıllarında ise başvuru sayılarında bir düşüş olduğu görülüyor.
Norm Denetimi Başvurularında Artış
2012 ile 2024 yılları arasında AYM’ye 499 iptal davası ve 1.660 itiraz başvurusu olmak üzere toplam 2.159 norm denetimi başvurusu yapıldı. Bunlardan 2.044’ü karara bağlandı. Özellikle 2024 yılında sonuçlandırılan 37 iptal davasının 34’ünde iptal kararı verilmesi, norm denetimi başvurularının önemini ortaya koyuyor.
İptal ve İtiraz Başvurularının Sonuçları
2024 yılında sonuçlandırılan 196 itiraz başvurusunun 44’ünde iptal, 126’sında ret ve 26’sında birleştirme kararı alındı.
Derdest Dosyaların Dağılımı
Raporda, 98.540 derdest dosyanın büyük bir kısmının makul sürede yargılanma hakkı ihlalleriyle ilgili olduğu görülüyor.
Bölgelere Göre Başvuru Dağılımı
Başvuruların bölgesel dağılımında, büyük şehirlerin bulunduğu bölgeler önde. Bu, nüfus yoğunluğunun ve hukuki farkındalığın yüksek olduğu bölgelerde daha fazla başvuru yapıldığını gösteriyor.
Başvuru Konularının Dağılımı
En fazla başvuru, makul sürede yargılanma hakkı ve adil yargılanma hakkı ihlalleri konusunda yapıldı.
İhlal Kararlarının Sonuçları
Raporda, AYM’nin verdiği ihlal kararları sonrasında, ilgili kurumların bu kararları uygulama oranının yüksek olduğu görülüyor.
