Bu doküman, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 15 Aralık 1989’da kabul edilen bir milletlerarası sözleşmedir. Protokol, ölüm cezasının kaldırılmasını amaçlar ve Taraf Devletlerin egemenlik alanında hiç kimsenin idam edilemeyeceğini belirtir. Her bir Taraf Devlet, kendi egemenlik alanında ölüm cezasını kaldırmak için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.
Doküman, savaş zamanında işlenen askeri nitelikteki çok ciddi suçlar için verilen mahkumiyet kararlarına uygun olarak ölüm cezasının infazını öngören çekinceler dışında herhangi bir çekincenin kabul edilemeyeceğini belirtir. Protokol, 10. onay veya katılım belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği’ne tevdi edilmesinden üç ay sonra yürürlüğe girer.
Türkiye Cumhuriyeti, bu protokolü 6 Nisan 2004 tarihinde New York’ta imzalamış ve 28 Ekim 2005 tarihli 5415 sayılı kanunla onaylamıştır. Onay kararı, 12 Aralık 2005 tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılmıştır.
Bu protokol, ölüm cezasının kaldırılmasının insan onurunun yüceltilmesine ve insan haklarının gelişmesine katkıda bulunacağına olan inancın bir yansımasıdır. Hukuk açısından, ölüm cezasının kaldırılmasına yönelik uluslararası bir yükümlülük getirmesi büyük önem taşır. Protokol, bu konuda uluslararası bir norm oluşturarak, yaşam hakkının korunmasını ilerletmeyi hedefler.
Türkiye açısından bu protokol, hukuk sistemini uluslararası insan hakları standartlarına uyumlu hale getirme çabasının önemli bir adımıdır. Protokolün onaylanmasıyla Türkiye, medeni ve siyasi hakların korunmasına ilişkin uluslararası taahhütlerini güçlendirmiş ve ölüm cezasını resmen kaldırdığını dünyaya ilan etmiştir. Bu adım, hem hukukun üstünlüğü ilkesini pekiştirmesi hem de insan haklarına olan bağlılığını göstermesi açısından kritik bir gelişmedir. Bu belge, insan haklarının evrenselliği ilkesine dayanarak, en temel hak olan yaşama hakkını koruma altına alan bir adımdır.
