3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu, TBMM bünyesinde bir İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu kurulmasını düzenler. Komisyonun amacı, insan haklarına saygıyı gözetmek, gelişmeleri takip etmek, ulusal mevzuatı uluslararası insan hakları belgeleriyle uyumlu hale getirmektir. Komisyon, ihlal iddialarını incelemek, gerektiğinde ilgili mercilere iletmek ve çözüm önerileri sunmakla görevlidir. Ulusal ve uluslararası insan hakları ihlallerini araştırabilir, raporlar hazırlayabilir ve bu raporları TBMM’ye sunabilir. Komisyon, bilgi isteme, inceleme yapma ve uzman görüşüne başvurma yetkisine sahiptir.
Bu kanun, Türkiye’nin uluslararası insan hakları standartlarıyla uyum sağlama iradesini kurumsallaştırarak küresel hukuk düzenine katkıda bulunur. Uluslararası belgelerle (İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, AİHS) doğrudan bağlantı kurarak Türkiye’nin demokrasi ve hukuk devleti kimliğini pekiştirir. Demokratik denetim mekanizmasını güçlendirir; TBMM’nin yasama organı olarak insan hakları ihlallerini incelemesini kurumsal hale getirir. Vatandaşların hak ihlalleriyle ilgili başvurularını doğrudan parlamentoya taşıyabilmeleri, demokrasi kültürünü katılımcı ve şeffaf hale getirir. Türk hukuku açısından bu kanun, insan haklarının yalnızca yargı değil, aynı zamanda yasama denetimi yoluyla da korunabileceğini göstererek çoğulcu demokrasiyi destekler.
